युद्धविराम वार्ताकै बीच इरानमाथि अमेरिकी हवाई आक्रमण

वासिङ्टन । इरान र अमेरिकाबीच युद्ध अन्त्यका लागि प्रारम्भिक सम्झौताबारे वार्ता भइरहेका बेला अमेरिकी सेनाले दक्षिणी इरानका केही सैन्य लक्ष्यमा हवाई आक्रमण गरेको छ। अमेरिकी सेनाका अनुसार इरानी मिसाइल प्रक्षेपण स्थल तथा समुद्रमा बारुदी सुरुङ बिछ्याउन प्रयोग भइरहेका डुंगाहरूलाई निशाना बनाइएको हो।

इरानविरुद्धको सैन्य अभियानको नेतृत्व गरिरहेको अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (सेन्टकम) का प्रवक्ता टिम हकिन्सले उक्त कारबाही आत्मरक्षाका लागि गरिएको बताएका छन्। उनका अनुसार इरानी सैन्य गतिविधिबाट आफ्ना सैनिकलाई हुन सक्ने जोखिम न्यूनीकरण गर्न आक्रमण गरिएको हो।

हकिन्सले जारी युद्धविरामको अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै अमेरिकी सेनाले संयमता अपनाएको दाबी गरे पनि आवश्यक सुरक्षात्मक कदम चाल्न नछाड्ने स्पष्ट पारे।

यो आक्रमण अमेरिका र इरानबीचको वार्ता निर्णायक चरणमा प्रवेश गरिरहेका बेला भएको हो। इरानका सभामुख तथा मुख्य वार्ताकार मोहम्मद बाघेर गालिबाफ र विदेशमन्त्री अब्बास अराघची हाल कतारमा प्रारम्भिक सम्झौताका विषयमा छलफल गरिरहेका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दुवै पक्षबीच अधिकांश विषयमा सहमति भइसकेको र अब अन्तिम रूप दिन मात्र बाँकी रहेको बताएका छन्। यद्यपि प्रस्तावित समझदारीका सर्तहरू औपचारिक रूपमा सार्वजनिक गरिएका छैनन्।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यम एक्सियोसका अनुसार दुवै पक्षले ६० दिनको अस्थायी समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गर्ने तयारी गरेका छन्। आवश्यकता अनुसार उक्त अवधि थप्न सकिने व्यवस्था रहनेछ।

सम्भावित समझदारीअनुसार ६० दिनसम्म हर्मुज जलडमरूमध्य जहाज आवतजावतका लागि पूर्ण रूपमा खुला राखिनेछ। इरानले समुद्री मार्गमा बिछ्याइएका बारुदी सुरुङ हटाउनेछ भने त्यसको बदलामा अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहमाथिको नाकाबन्दी खुकुलो पार्ने र तेल निर्यातसम्बन्धी केही प्रतिबन्धमा छुट दिनेछ।

इरानले रोक्का गरिएका सम्पत्ति तत्काल फुकुवा गर्न र प्रतिबन्धहरू हटाउन चाहेको भए पनि अमेरिकी पक्षले भने ‘कार्य सम्पादनपछि राहत’ को नीति अपनाएको बताइएको छ। अर्थात् इरानले प्रतिबद्धता कार्यान्वयन गरेको पुष्टि भएपछि मात्रै प्रतिबन्ध खुकुलो बनाइनेछ।

मस्यौदामा इरानले आणविक हतियार नबनाउने, युरेनियम प्रशोधन कार्यक्रम स्थगित गर्ने तथा उच्च स्तरमा प्रशोधित युरेनियमको भण्डार व्यवस्थापनबारे वार्ता गर्ने प्रतिबद्धता पनि समावेश रहेको जनाइएको छ।

यसैबीच, मध्यपूर्वमा परिचालित अमेरिकी सेना र सैन्य उपकरणहरू ६० दिनको अवधिभर यथावत् रहने र अन्तिम शान्ति सम्झौता भएमा मात्र फिर्ता गरिने उल्लेख गरिएको छ।

समझदारीपत्रले लेबननमा इजरायल र हिजबुल्लाहबीच जारी द्वन्द्व अन्त्य गर्ने आधार पनि तयार पार्ने बताइएको छ। यद्यपि इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूले केही सर्तप्रति चासो व्यक्त गरेको जनाइएको छ। प्रस्तावअनुसार हिजबुल्लाहले पुनः सैन्य गतिविधि बढाउने प्रयास गरेमा इजरायलले आवश्यक सुरक्षात्मक कदम चाल्न सक्ने व्यवस्था रहनेछ।

युद्धविरामलाई स्थायी शान्तिमा रूपान्तरण गर्ने प्रयास जारी रहे पनि अमेरिकी आक्रमणले वार्ताको संवेदनशील चरणमा नयाँ जटिलता थप्ने सम्भावना देखिएको छ।